Η ΕΛΜΕ Κέρκυρας εκφράζει τη σοβαρή της ανησυχία για τη συστηματική εμπλοκή του American Space / Corfu Tech Lab, που λειτουργεί στη Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας, σε δράσεις που απευθύνονται σε μαθητές και μαθήτριες της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Ξεκαθαρίζουμε από την αρχή ότι η ΕΛΜΕ Κέρκυρας δεν είναι αντίθετη στη γνώση, στην επιστήμη, στην τεχνολογία, στη φιλαναγνωσία, στις βιβλιοθήκες ή στις μορφωτικές δράσεις για τους μαθητές. Αντίθετα, παλεύουμε για ένα σχολείο που θα δίνει σε όλα τα παιδιά ουσιαστική, σύγχρονη, ολόπλευρη μόρφωση. Ακριβώς γι’ αυτό θεωρούμε ότι τέτοιες δράσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ούτε ως ουδέτερες, ούτε ως αυτονόητα θετικές, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιούνται στο πλαίσιο δομών, που συνδέονται με την εξωτερική πολιτική μιας μεγάλης ιμπεριαλιστικής δύναμης.
Πιο συγκεκριμένα, η ίδια η Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας αναφέρει ότι η Αμερικανική Γωνιά εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 2005 και ότι, «σε συνεργασία πάντα με το Μορφωτικό Τμήμα της Αμερικανικής Πρεσβείας», πραγματοποιεί δράσεις και εκδηλώσεις, τόσο εντός της Βιβλιοθήκης, όσο και στην κοινωνία της Κέρκυρας. Η αμερικανική πρεσβεία, αντίστοιχα, παρουσιάζει το Corfu TechLab ως το American Space που φιλοξενείται στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας από το 2005.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι, ότι τα American Spaces δεν είναι απλώς χώροι τεχνολογίας, πολιτισμού ή «καινοτομίας». Σύμφωνα με τα ίδια τα επίσημα έγγραφα του State Department, τα American Spaces είναι η «primary public platform» (η κύρια δημόσια πλατφόρμα) της κυβέρνησης των ΗΠΑ, για τη σύνδεση ξένων ακροατηρίων με τις ΗΠΑ. Επίσης αναφέρεται, ότι τα American Corners λειτουργούν μέσα από συνεργασίες με τοπικούς φορείς, όπως βιβλιοθήκες ή πανεπιστήμια, με δημόσιες δράσεις ευθυγραμμισμένες με τους προγραμματικούς πυλώνες των American Spaces.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό, για τον πραγματικό ρόλο και σκοπό τους, είναι το επίσημο εγχειρίδιο των ίδιων των American Spaces το οποίο αναφέρει ότι ένα σύγχρονο American Space είναι μια πλατφόρμα δημόσιας διπλωματίας προς «foreign target audiences», δηλαδή προς ξένα στοχευμένα ακροατήρια, «in support of United States foreign policy objectives» — σε υποστήριξη των στόχων εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Το ίδιο κείμενο αναφέρει ότι τέτοιοι χώροι λειτουργούν ως πλατφόρμες για την προώθηση και στήριξη στόχων εξωτερικής πολιτικής.
Επιπλέον, στην έκθεση του Office of American Spaces για το 2019 αναφέρεται ρητά ότι τα American Spaces είναι χώροι μάθησης και συνάντησης, που προωθούν την αλληλεπίδραση τοπικών κοινοτήτων με τις ΗΠΑ «in support of U.S. foreign policy», ενώ ο πρώτος στόχος του στρατηγικού σχεδίου τους ήταν η στήριξη της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ μέσα από χρηματοδότηση, πρότυπα, καινοτομία και χάραξη πολιτικής.
Με βάση τα παραπάνω, δεν μπορεί κανείς να παρουσιάζει τις Αμερικανικές Γωνιές ως ουδέτερους χώρους «εκπαιδευτικής προσφοράς». Πρόκειται για δομές δημόσιας διπλωματίας, «ήπιας ισχύος» και καλλιέργειας επιρροής στις τοπικές κοινωνίες.
Η ανησυχία μας γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν τέτοιες δράσεις απευθύνονται σε μαθητές και μαθήτριες. Δεν μπορεί από τη μία οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους να εμπλέκονται σε πολέμους, επεμβάσεις και βομβαρδισμούς με θύματα αμάχους και παιδιά, και από την άλλη να εμφανίζονται στις τοπικές κοινωνίες ως ανιδιοτελείς φορείς «επιμόρφωσης» των παιδιών μας! Οι πρόσφατες αναφορές για βομβαρδισμό σχολείου θηλέων στο Μινάμπ του Ιράν, με πάνω από 160 νεκρούς, στην πλειοψηφία τους μαθήτριες, που μετέδωσε το Reuters, δείχνουν με τον πιο τραγικό τρόπο την αντίφαση ανάμεσα στην πολεμική πολιτική και στην εικόνα του «φίλου της εκπαίδευσης», που επιχειρείται να καλλιεργηθεί μέσα από τέτοιες δομές.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια απλή βιβλιοφιλική, εκπαιδευτική ή τεχνολογική δραστηριότητα! Όταν ένας χώρος που, σύμφωνα με τα ίδια τα έγγραφα του State Department, υπηρετεί στόχους δημόσιας διπλωματίας και εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ απευθύνεται σε μαθητές, τότε η εκπαιδευτική κοινότητα έχει υποχρέωση να προβληματιστεί.
Ιδιαίτερη πλευρά αυτού του προβληματισμού αποτελεί το περιεχόμενο δράσεων που αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη. Στη σελίδα της Βιβλιοθήκης παρουσιάζονται εκπαιδευτικές δράσεις για μαθητές στο πλαίσιο του Corfu Tech Lab / American Space, όπως εισαγωγή στη μηχανική μάθηση, τα νευρωνικά δίκτυα και τα γλωσσικά μοντέλα, αλλά και δράσεις γύρω από την ηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη όμως δεν είναι ένα απλό τεχνικό αντικείμενο. Περιλαμβάνει επιστημονικές και τεχνολογικές πλευρές, αλλά και βαθιά κοινωνικά, φιλοσοφικά, ηθικά και πολιτικά ζητήματα: προσωπικά δεδομένα, επιτήρηση, αλγοριθμικές διακρίσεις, εργασία, πνευματικά δικαιώματα, στρατιωτική χρήση, εμπορευματοποίηση της γνώσης, σχέση ανθρώπου-μηχανής. Αυτά τα ζητήματα δεν μπορούν να παρουσιάζονται αποσπασματικά, χωρίς ενιαίο παιδαγωγικό σχεδιασμό, χωρίς επιστημονική εποπτεία, χωρίς διαφάνεια ως προς το περιεχόμενο και χωρίς συλλογικό έλεγχο από την εκπαιδευτική κοινότητα και τους επίσημους εκπαιδευτικούς φορείς, ούτε βέβαια οι μαθητές μας να γίνονται «κοινό» για τις κοινωνικές και φιλοσοφικές απόψεις κάθε μεμονωμένου «ειδήμονα».
Η επιμόρφωση των μαθητών πάνω σε τέτοια σύνθετα ζητήματα δεν μπορεί να γίνεται μέσα από μεμονωμένες πρωτοβουλίες, όσο καλοπροαίρετες κι αν εμφανίζονται, ούτε να εξαρτάται από πρόσωπα, χορηγίες, πρεσβείες ή δομές δημόσιας διπλωματίας ξένων κρατών. Πρέπει να γίνεται μέσα στο δημόσιο σχολείο, για όλους τους μαθητές, από κατάλληλα επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς, δημόσιους φορείς, με ευθύνη του κράτους, με επιστημονικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα και με παιδαγωγικά κριτήρια.
Παράλληλα, η ΕΛΜΕ Κέρκυρας εκφράζει τον προβληματισμό της για ένα γενικότερο φαινόμενο: την πληθώρα «δράσεων», «εκδηλώσεων», «παρουσιάσεων» και «επιμορφώσεων» που συχνά οργανώνονται από έναν στενό κύκλο προσώπων και στη συνέχεια προβάλλονται υπερβολικά σε μέσα ενημέρωσης, κοινωνικά δίκτυα και επίσημες σελίδες δημόσιων -και μάλιστα εκπαιδευτικών- φορέων. Χωρίς να αμφισβητούμε εκ προοιμίου την πρόθεση κάθε επιμέρους δράσης, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι πολλές φορές η εκπαιδευτική διαδικασία μετατρέπεται σε σκηνικό δημοσίων σχέσεων, φωτογραφιών και αυτοπροβολής. Το σχολείο και οι μαθητές δεν μπορεί να γίνονται φόντο για την κατασκευή κοινωνικού, πολιτικού ή επαγγελματικού προφίλ κανενός. Η μορφωτική δράση δεν μετριέται με τον αριθμό των αναρτήσεων, των φωτογραφιών και των δελτίων Τύπου, αλλά με το αν υπηρετεί ουσιαστικά τις ανάγκες όλων των μαθητών, με ισότιμο, διαφανή και παιδαγωγικά ελεγμένο τρόπο.
Για τους λόγους αυτούς, η ΕΛΜΕ Κέρκυρας ζητά:
- Να υπάρξει πλήρης ενημέρωση της εκπαιδευτικής κοινότητας για τις δράσεις του American Space / Corfu Tech Lab, που απευθύνονται σε μαθητές σχολείων της Κέρκυρας και να γνωστοποιείται εκ των προτέρων το ακριβές περιεχόμενο, οι εισηγητές, οι φορείς, οι στόχοι, και το παιδαγωγικό πλαίσιο κάθε τέτοιας δράσης.
- Να μη συμμετέχουν σχολικές μονάδες σε δράσεις που οργανώνονται στο πλαίσιο δομών δημόσιας διπλωματίας ξένων κρατών, χωρίς ουσιαστική συζήτηση στους Συλλόγους Διδασκόντων και χωρίς πλήρη ενημέρωση γονέων και εκπαιδευτικών.
- Η επιμόρφωση των μαθητών σε ζητήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, ψηφιακής τεχνολογίας, ηθικής, δημοκρατίας, δικαιωμάτων και κοινωνικών συνεπειών της τεχνολογίας να μην γίνεται από ξένες πρεσβείες, και τους κατά τόπους εκπροσώπους τους, αλλά μέσα στο δημόσιο σχολείο, με ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας, από κατάλληλα επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς, δημόσιους φορείς, με επιστημονικά και παιδαγωγικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα.
- Να σταματήσει η λογική των αποσπασματικών δράσεων βιτρίνας και της επικοινωνιακής εκμετάλλευσης των μαθητών στο όνομα της «καινοτομίας», και τους ενδιαφέροντός τους για την Εκπαίδευση.
Η ΕΛΜΕ Κέρκυρας υπερασπίζεται ένα σχολείο ανοιχτό στη γνώση, στην επιστήμη, στην τεχνολογία, στον πολιτισμό και στην κριτική σκέψη. Ακριβώς γι’ αυτό αντιτίθεται στη μετατροπή της εκπαίδευσης σε πεδίο άσκησης ξένης δημόσιας διπλωματίας, επικοινωνιακής διαχείρισης και προσωπικής προβολής.
Θέλουμε ένα σχολείο που να βοηθά τους μαθητές και τις μαθήτριές μας να αποκτούν ολοκληρωμένη εικόνα για την κοινωνία στην οποία ζουν, να μπορούν να κατανοούν τις αντιφάσεις της, τις αδικίες της, τους πολέμους, την εκμετάλλευση, τις ανισότητες, αλλά και τις δυνατότητες που γεννά η ανθρώπινη γνώση, η επιστήμη, η συλλογική δράση. Ένα σχολείο που δεν θα μαθαίνει τα παιδιά να συμβιβάζονται με έναν κόσμο που παράγει φτώχεια και πολέμους ούτε να συνηθίζουν την αδικία ως «κανονικότητα».
Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας έχουν ανάγκη από ουσιαστική μόρφωση, όχι από δράσεις εντυπωσιασμού. Έχουν ανάγκη από εκπαιδευτικούς, επιστημονικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα και ένα δημόσιο σχολείο που να υπηρετεί τις μορφωτικές τους ανάγκες και όχι από μηχανισμούς επιρροής και προπαγάνδας που παρουσιάζονται με το προσωπείο της «καινοτομίας» και της «επιμόρφωσης».
https://gr.usembassy.gov/education/american-spaces/
https://americanspaces.state.gov/wp-content/uploads/sites/292/Standards-Main-Document-Version-2.1.2.pdf
